नवी दिल्ली / नगर सह्याद्री –
मध्य पूर्वेत तणाव शिगेला पोहोचला असून इराण आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्ष उघड युद्धात परिवर्तित झाला आहे. या कारवाईत संयुक्त राज्य अमेरिका देखील सहभागी झाल्याने परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली आहे. संयुक्त हवाई हल्ल्यांमध्ये इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई ठार झाल्याची अधिकृत पुष्टी इराणी माध्यमांनी दिली आहे.
तेहरानवर हल्ले, प्रत्युत्तरात क्षेपणास्त्रांचा वर्षाव
शनिवारी झालेल्या कारवाईत राजधानी तेहरान येथील महत्त्वाच्या ठिकाणांना लक्ष्य करण्यात आले. त्यानंतर इराणने इस्रायल आणि आखाती प्रदेशातील काही अमेरिकन तळांवर क्षेपणास्त्र व ड्रोन हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. दोन्ही बाजूंनी आक्रमक भूमिका घेतल्याने संघर्ष आणखी भडकण्याची चिन्हे आहेत.
होर्मुज खाडी बंद; तेलपुरवठ्यावर मोठा परिणाम
प्रत्युत्तरादाखल इराणने होर्मुजची खाडी (Strait of Hormuz) मार्गावरील जहाजवाहतूक रोखल्याचे जाहीर केले आहे. जगातील सुमारे २० टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक या समुद्री मार्गातून होते. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढण्याची भीती व्यक्त होत आहे. दर प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या पुढे जाण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे.
भारतावर नेमका काय परिणाम?
भारत हा जगातील मोठ्या कच्च्या तेल आयातदारांपैकी एक आहे. भारताचा मोठा तेलपुरवठा मध्य पूर्वेकडून येत असल्याने होर्मुज मार्ग बंद राहिला तर पुरवठा साखळीवर ताण येऊ शकतो. त्याचा थेट परिणाम पुढील गोष्टींवर होण्याची शक्यता आहे:
पेट्रोल आणि डिझेल दर वाढ
एलपीजी सिलिंडर महाग
विमान इंधन दरवाढ; विमानप्रवास महाग
वाहतूक खर्च वाढल्याने अन्नधान्य व दैनंदिन वस्तू महाग
रुपयावर दबाव आणि आयात बिलात वाढ
सरकारची संभाव्य रणनीती
केंद्र सरकार पर्यायी पुरवठा मार्ग, धोरणात्मक साठ्यांचा वापर आणि इतर देशांकडून आयात वाढवण्याचे पर्याय तपासू शकते. मात्र युद्ध दीर्घकाळ चालल्यास महागाई आणि आर्थिक वाढीवर दबाव वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
एकूणच, मध्य पूर्वेतील हा संघर्ष केवळ प्रादेशिक न राहता जागतिक अर्थव्यवस्थेला हादरा देणारा ठरू शकतो — आणि त्याचे पडसाद भारतातही स्पष्टपणे उमटू शकतात
