नगर सह्याद्री वेब टीम
भारतात चहा हा अनेकांच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. सकाळची सुरुवात चहाशिवाय होत नाही, अशी अनेकांची सवय असते. काही लोक तर सकाळी उठल्याबरोबर चहा घेतात, तर अनेकांना जेवण झाल्यानंतर लगेच चहा पिण्याचीही सवय असते. मात्र, ही सवय आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे की नुकसानकारक? याबाबत तज्ज्ञांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते जेवणानंतर लगेच चहा पिणे शरीरासाठी योग्य नाही. कारण आपण जे अन्न खातो त्यामध्ये लोह (आयर्न), कॅल्शियम, झिंक यांसारखी अनेक महत्त्वाची खनिजे आणि जीवनसत्त्वे असतात. ही पोषक तत्त्वे शरीरात योग्य प्रकारे शोषली जाणे गरजेचे असते.
चहामध्ये टॅनिन आणि पॉलीफेनॉल्स नावाचे नैसर्गिक घटक असतात. जेवणानंतर लगेच चहा घेतल्यास हे टॅनिन अन्नातील आयर्नशी संयोग करतात. त्यामुळे शरीराला आयर्न योग्य प्रमाणात शोषून घेता येत नाही. एवढेच नाही तर कॅल्शियम आणि झिंक यांचेही शोषण कमी होऊ शकते. त्यामुळे दीर्घकाळ ही सवय कायम राहिल्यास शरीरात पोषकतत्त्वांची कमतरता निर्माण होण्याची शक्यता असते.
तज्ज्ञांच्या मते, जेवणानंतर लगेच चहा पिण्याचा आणखी एक मोठा तोटा म्हणजे पोट फुगणे, गॅस, अॅसिडिटी आणि अॅसिड रिफ्लक्ससारख्या समस्या वाढू शकतात. चहातील टॅनिन पचनसंस्थेवर परिणाम करून आम्लपित्त वाढवू शकतात. त्यामुळे जेवणानंतर छातीत जळजळ, ढेकर येणे किंवा पोटात जडपणा जाणवण्याच्या तक्रारी वाढू शकतात.
याशिवाय चहामध्ये कॅफीनही असते. दिवसभरात वारंवार किंवा रात्री उशिरा चहा घेतल्यास झोपेच्या गुणवत्तेवरही परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे झोप न लागणे, अस्वस्थता किंवा थकवा जाणवण्याच्या समस्या उद्भवू शकतात.
मग चहा कधी प्यावा? याबाबत तज्ज्ञांचा सल्ला स्पष्ट आहे. जेवण झाल्यानंतर किमान एक तासाचा अवधी ठेवूनच चहा प्यावा. त्यामुळे अन्नातील पोषक तत्त्वांचे शोषण व्यवस्थित होते आणि पचनसंस्थेवरही अनावश्यक ताण येत नाही.
तसेच चहासोबत तेलकट किंवा अतिखारट पदार्थ खाणे टाळावे. भारतात अनेकांना सकाळच्या चहासोबत बटाट्याचे पराठे, नमकीन किंवा तळलेले पदार्थ खाण्याची सवय असते. मात्र, यामुळे अॅसिडिटी, पोट फुगणे आणि अपचनाचा त्रास वाढू शकतो. विशेषतः अशा सवयीमुळे दिवसभर छातीत जळजळ आणि अस्वस्थता जाणवू शकते.
काही तज्ज्ञांच्या मते, चहा पिण्यापूर्वी थोडे पाणी प्यायल्यास अॅसिडिटीचा त्रास काही प्रमाणात कमी होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, याचा अर्थ जेवणानंतर लगेच चहा पिणे सुरक्षित ठरते, असा नाही. आरोग्य चांगले ठेवायचे असेल तर योग्य आहारासोबत योग्य वेळेवर चहा पिणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे जेवणानंतर लगेच चहा पिण्याची सवय असेल तर ती बदलण्याचा प्रयत्न करणे आरोग्यासाठी अधिक फायदेशीर ठरू शकते.
